Vraag 5: Hoe integreer ik meditatie in mijn dagelijkse bestaan, met name op het gebied van mijn vaste patronen?
Op maandag 29 oktober stond de onderstaande vraag met slechts twee procent verschil op de eerste plaats. Hierbij het antwoord van cybermonnik Maurice Knegtel.:
De originele vraag:
Hoe integreer ik meditatie in mijn dagelijkse bestaan, met name op het gebied van mijn vaste patronen?
Antwoord:
Veel vormen van boeddhistische meditatie worden gekenmerkt door dezelfde dynamiek. Je dwaalt af in je gedachten, je ontwaakt uit waar je in je hoofd mee bezig bent en je keert terug naar wat is: dit, hier, nu. Om vervolgens weer af te dwalen in gedachten, hieruit na verloop van tijd te ontwaken en terug te keren naar wat is. In deze eindeloze pendelbeweging tussen wat is en wat ik er in mijn hoofd van maak, ontwikkelt zich ongemerkt en buiten mezelf om een onderscheidingsvermogen. Dit stelt me in staat helderder onderscheid te maken tussen wat is en wat ik daar in mijn hoofd mee doe. Het wordt prajna, ‘wijsheid’ genoemd.
Wat me kan helpen om te ontwaken uit de bevangenheid door mijn gedachten is een voornemen, bijvoorbeeld het voornemen om voor een half uur met een rechte rug op een kussen of een stoel te zitten en mijn uitademingen te tellen. Wanneer ik me in de mist van mijn bevangenheid herinner wat ik me aan het begin van mijn meditatie heb voorgenomen, ontwaak ik uit mijn muizenissen en geef ik mezelf de gelegenheid om terug te keren naar het tellen van mijn uitademing. Hiermee ben ik terug bij wat is. Daarna reis ik weer af in mijn gedachtentrein naar toen, dan en elders.
Het regelmatig ‘beoefenen’ van deze dynamiek van afdwalen en terugkeren en weer afdwalen en terugkeren, legt een basis voor meditatie in mijn dagelijkse bestaan. Ik schrijf ‘beoefenen’, maar feitelijk doe ik niet zo veel. Zelfs het herinneren van mijn voornemen doe ik niet. Dat gebeurt. Of niet. Het enige wat ik doe, is me iets voornemen en gaan zitten met een rechte rug.
Wat meditatie in mijn dagelijkse leven betreft, is het denk ik zaak om zo normaal mogelijk te doen. Ik hoef van mijn dagelijkse bestaan niet iets anders te maken dan wat het is. Laat ik gewoon in mijn eigen tempo de afwas doen en mijn maaltijd eten zoals ik dat gewend ben. Over vaste patronen gesproken... Eigenlijk gaat het niet om integratie van meditatie in mijn dagelijkse bestaan, alsof ik iets van buiten mijn leven aan mijn leven toevoeg. Kan ik zien dat mijn dagelijkse bestaan meditatie is? Beide zijn niet van elkaar te onderscheiden.
In mijn dagelijkse bestaan is het belangrijk om af en toe een pauze te laten vallen in de film die in mijn hoofd draait. Het geeft ruimte om zo nu en dan te ontwaken uit de bevangenheid door mijn gedachten en aanwezig te zijn. Wat die aanwezigheid betreft, daarvoor hoef ik niets te doen, want ik ben aanwezig, altijd en overal. Maar om werkelijk aanwezig te zijn, is het zinvol even uit de trein van mijn gedachten te stappen en terug te gaan naar wat is. Ik kan hiermee beginnen als het stokt. Als er iets in mijn bestaan aanloopt. Dan weet ik namelijk dat ik niet echt aanwezig ben. Ik heb me uit de situatie teruggetrokken, een onderscheid gecreëerd, afstand geschapen en ik vaar blind op mijn vaste patronen. Wanneer ik merk dat het stokt en ik ontwaak uit mijn bevangenheid, kan ik voor even mijn ademhaling volgen. Of ik kan aarden, door bewust met beide voeten op de grond te staan of met mijn billen in een stoel te zitten. Of ik beweeg mijn lichaam een klein beetje naar een houding van aanwezigheid. Welke die lichaamshouding is, kan ik je niet vertellen. Dat weet je zelf, je bent immers altijd aanwezig.
Als ik nu handel, handel ik als instrument in een situatie. Ik handel niet zonder het ik, maar ik word niet door het ik bepaald en beperkt. Het is een handelen vanuit aanwezigheid, gedragen en bewogen door wat is en niet door mijn vooringenomen ideeën, oordelen of vaste patronen. Het stroomt en dit stromen staat me toe iets anders te doen, dan wat ik gewoon ben te doen. Daarna spring ik weer op mijn gedachtentrein, totdat ik opmerk dat er iets stokt, ik ontwaak en ik mezelf de kans geef om terug te keren naar wat ik ben. Aanwezigheid. Een moment van pauze.
Naschrift Maurice
Datum: 5-11-2007
Auteur: Maurice Knegtel
Quote
Beste Ed Sander,
Veel dank voor je reactie. Discipline is inderdaad het eerste probleem waar een werkende vader of moeder tegenaan loopt als hij meditatie wil integreren in zijn dagelijkse bestaan. Je staat niet alleen in dit probleem. Katrien geeft eigenlijk al een antwoord op je vraag en ik wil haar daarvoor hartelijk danken. Misschien mag ik er nog twee overwegingen aan toevoegen?
Ten eerste. Hoe vol je agenda ook is, er zitten altijd wel structureel blokjes tijd in die niet zijn ingevuld. In mijn agenda zijn dat twee blokjes tussen half acht en acht uur s avonds, op de dinsdag- en de donderdagavond. Misschien dat jij structureel op een of twee ochtenden, of wellicht in het weekend, een spanne tijds niet hebt ingevuld. Kijk eens naar je agenda waar die gaten zitten. En vervolgens plan je enkele van die gaten vol met meditatie. Dit doe je ook letterlijk door in je agenda meditatie te schrijven bij de blokken tijd naar keuze die nog niet zijn ingevuld. Het gaat er daarbij niet om hoelang je mediteert. De regelmaat is belangrijk. Tweemaal twintig minuten per week bijvoorbeeld, als je agenda dat toelaat is prima, zolang je het elke week doet en je het ook werkelijk DOET. Dus in die twintig minuten gaat het antwoordapparaat aan, de deurbel wordt niet beantwoord en de computer staat uit. Die twintig minuten zijn werkelijk voor je meditatie bestemd. Week in, week uit; als het goed gaat en als het niet goed gaat, en of je er nu zin in hebt of niet. Behulpzaam kan zijn als je de meditatie thuis beoefent op een plek die je daarvoor speciaal hebt ingericht. Dit heilige plekje herinnert je aan je voornemen. En nu ik het toch over voornemen heb, in tijden waarin het moeilijk is om deze zelf-disciplinering vol te houden, is het goed om voor jezelf eens terug te gaan naar je oorspronkelijke inspiratie. Wat heeft je indertijd bewogen om met meditatie te beginnen? Wat heeft je in je eerste ervaring met meditatie geraakt?
Ten tweede. Als het gaat om het uitbreiden van je formele meditatie naar meditatie middenin je hectische bestaan, maak dan geen onderscheid tussen jouw leven en meditatie. Jouw leven is meditatie, ookal is het bij tijd en wijlen een gekkenhuis en loop je alleen maar achter jezelf aan te rennen. Hoe is jouw leven meditatie? Dit heb ik trachten aan te geven in mijn antwoord op je vraag. Zorg dat je af en toe terugkeert naar wat is, door je ademhaling te volgen, te aarden, je lichaam te bewegen naar een houding van aanwezigheid. Of gebruik een ander hulpmiddel om terug te keren naar wat is (een mantra, vipasyana technieken). Het moment waarop je kunt terugkeren naar wat is, zou het moment kunnen zijn waarop je je ervan bewust wordt dat het stokt in je leven, dat er iets aanloopt in de as van je bestaan. Dit moment wordt je gegeven. Als je dat merkt, ga je terug naar wat is, waar je ook bent en wat je ook doet. Om daarna weer af te dwalen in je gedachten, op een gegeven moment op te merken dat het stokt en dan weer terug te keren naar wat is. Eindeloos deze beweging, gedragen door de blokjes tijd die je in je agenda hebt ingeroosterd voor het beoefenen van je formele meditatie. En er groeit iets in verborgenheid en geheel buiten jezelf om.
Maurice Knegtel.
|
3-11-2007 katrien
integratie van meditatie - Quote
Ed - ik denk dat we het wel weten - alleen doen we het niet. Ik ben een aantal maanden geleden gestart met hardlopen. Hoe integreer ik dit in mijn leven - door mijn lopen te plannen...
Hoe integreer ik meditatie in mijn leven - door mijn meditatie te plannen en er een vast onderdeel van mijn dag van te maken - zoals ik ook moet eten, me moet verplaatsen, boodschappen moet doen, moet gaan werken,...
Maar waarom doe ik het dan niet ?
|
Maar hoe ... ?
Datum: 3-11-2007
Auteur: Ed Sander
Quote
Beste Maurice,
IK was de steller van deze vraag en wil je bedanken voor je antwoord. Alles wat je zegt is natuurlijk terecht, maar mijn oorspronkelijke vraag was meer van praktische aard.
Sinds een jaar of 4 volg ik de Dharma en probeer mijn leven te leiden met zaken als het achtvoudig pad in het achterhoofd. Mijn leven is sindsdien sterk verandert maar het lukt mij niet om meditatie een plaats te geven in de dagelijkse hectiek. Ik neem het me steeds weer voor maar het komt er gewoon niet van. Pas als ik volkomen los ben van de normale dagelijkse sleur, bijvoorbeeld tijdens een lange vliegreis of verblijf in een hotel tijdens een zakenreis, lukt het me te mediteren. En ik ondervind direct de verfrissende voordelen ervan. Thuis verval ik weer in dezelfde patronen.
De vraag was dus zeer praktisch bedoeld; hoe slaag ik erin om meditatie toch in te bakker in die dagelijkse hectiek waarbij je continu bezig bent met gedachten als ik heb geen tijd en ik moet nog zoveel doen. Ik zou het zeer op prijs stellen als je hier nog iets dieper op in zou kunnen gaan.
Mvg,
Ed Sander
|
